जल जीवन मिशन अंतर्गत 1,850 पेक्षा जास्त गावांमध्ये 'जल अर्पण' सोहळा साजरा

महात्मा गांधी यांच्या जयंतीनिमित्त, जल जीवन मिशन 2.0 अंतर्गत 1,850 पेक्षा जास्त ग्रामपंचायती आणि गावांमध्ये 'जल अर्पण' सोहळा साजरा करण्यात आला. या सोहळ्याद्वारे पूर्ण झालेल्या ग्रामीण पाणीपुरवठा योजना अधिकृतपणे ग्रामपंचायती आणि ग्राम पाणी पुरवठा व स्वच्छता समित्यांकडे सुपूर्द करण्यात आल्या. हा सोहळा सामुदायिक सहभाग, स्थानिक स्वराज्य आणि सामूहिक जबाबदारीच्या गांधीजींच्या विचारसरणीशी सुसंगत आहे. 'जल अर्पण' ही जल जीवन मिशनमधील एक महत्त्वाची सुधारणा असून, ती ग्रामीण पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था थेट लोकांच्या हाती सोपवते. या उपक्रमांतर्गत आतापर्यंत 17 प्रादेशिक भाषांमध्ये 'हर घर जल' प्रमाणपत्रे तयार करण्याची सोय उपलब्ध झाली आहे. यामध्ये आसामी, बंगाली, बोडो, गुजराती, कन्नड, काश्मिरी, कोकणी, मल्याळम, मणिपुरी, मराठी, नेपाळी, ओडिया, पंजाबी, संस्कृत, तमिळ, तेलगू आणि उर्दू या भाषांचा समावेश आहे. यामुळे प्रमाणपत्र प्रक्रिया अधिक सुलभ आणि लोकाभिमुख झाली असून, पेयजल सेवांवरील स्थानिक समुदायाची मालकी दृढ झाली आहे. या सोहळ्यामुळे पूर्ण झालेल्या ग्रामीण पाणीपुरवठा योजना ग्रामपंचायती आणि ग्राम पाणी पुरवठा व स्वच्छता समित्यांकडे सुपूर्द करण्यात आल्या. पाणीपुरवठा व्यवस्थापन लोकांच्या हाती सोपवणे आणि पाण्याचा शाश्वत पुरवठा करणे, हा या मिशनचा बदलता दृष्टिकोन या पावलामुळे स्पष्ट दिसून येतो. महिलांच्या सक्रिय सहभागातून स्थानिकांच्या नेतृत्वाखालील पाणी दर्जा नियंत्रण अधिक कार्यक्षम केले जात आहे. राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी पिण्याच्या पाण्याच्या सेवा सुरक्षित आणि विश्वासार्ह राहाव्यात यासाठी पाण्याच्या शुद्धतेवर देखरेख व नियंत्रण ठेवणे आणि पावसाळ्यानंतर पाण्याच्या स्रोतांचा दर्जा तपासणे यासारख्या महत्त्वाच्या उपाययोजना केल्या आहेत. यामुळे स्थानिक लोकांना कार्यक्रमाची माहिती आणि प्रमाणपत्रे त्यांच्या स्वतःच्या भाषेत मिळवणे शक्य झाले आहे. या 'जल अर्पण' सोहळ्याद्वारे 2.0 अंतर्गत पात्र ग्रामपंचायती आणि गावांना 346 'हर घर जल' प्रमाणपत्रे देण्यात आली.